Tablo Modülü (Veri Katmanı)

Tablo modülü, Orkestra'nın temelidir. Firmanızın tüm verisi tablolarda saklanır. Bu bölüm uzundur ve hem yöneticileri (tablo tasarlama, alan ayarları, izinler) hem de son kullanıcıları (veri görüntüleme ve girme) ilgilendiren kısımlar içerir. Sizi ilgilendirmeyen başlıkları atlayabilirsiniz; her başlığın kime hitap ettiği belirtilmiştir.

Tablo Nedir, Ne İşe Yarar?

Tablo, belirli bir konuya ait verinin tutulduğu yapıdır: müşteriler, siparişler, ürünler, personel, stok hareketleri gibi. Görünüş olarak Excel'e benzer — satırlar ve sütunlardan oluşur — ama arkasında çok daha fazla yetenek vardır.

Bir tabloda sütunlar "alan" olarak adlandırılır. Her alanın bir türü vardır: metin, sayı, tarih, dosya, başka bir tabloya bağlantı, otomatik hesaplama gibi. Her satır ise bir "kayıt" ya da "gönderim"dir — yani tek bir müşteri, tek bir sipariş.

Tablolar tek başına bir arayüz sunmaz; verinin saklandığı yerdir. Bu verinin çalışanlara sunulması Sayfa modülüyle (Bölüm 5), veriden otomatik işlemler tetiklenmesi ise Aksiyon modülüyle (Bölüm 6) yapılır.

Tablolar Listesi

Yönetici bölümü.

Kenar çubuğundaki Tablolar kısayolundan tabloların listesine ulaşırsınız. Bu ekranda mevcut tüm tablolarınızı görür, arama kutusuyla ("Tablo ara...") aralarında arama yapar, yeni tablo oluşturabilir ya da var olan bir tabloyu açıp düzenleyebilirsiniz.

Tablo Oluşturma Yöntemleri

Yönetici bölümü.

Yeni bir tablo oluşturmaya başladığınızda Orkestra size "Nasıl Tablo Oluşturmak İstersiniz?" diye sorar ve üç yöntem sunar:

Manuel. Tabloyu sıfırdan, alan alan kendiniz kurarsınız. Özel ihtiyaçlarınız için tam kontrol isteyen durumlarda en uygun yöntemdir.

Excel'den Aktar. Elinizde hazır bir Excel dosyası varsa, sütunlarını otomatik olarak tablo alanlarına dönüştürür. Mevcut verisi olan ve hızlıca tabloya geçmek isteyenler için uygundur.

Yapay Zeka. Tablonun nasıl olmasını istediğinizi düz cümlelerle anlatırsınız, yapay zeka tabloyu sizin yerinize kurar. Yapıyı tarif edip otomatik oluşturulmasını istediğinizde kullanılır.

Üç yöntem de sizi aynı yere — Form Oluşturucu'ya — götürür; yalnızca başlangıç noktası farklıdır. Excel veya yapay zeka ile başlasanız bile, sonrasında tabloyu Form Oluşturucu'da serbestçe düzenleyebilirsiniz.

Excel'den Aktararak Oluşturma

"Excel'den Aktar" yöntemini seçtiğinizde sırasıyla şu adımlar gelir:

1. Dosya Yükle — Excel dosyanızı seçersiniz.
2. Alan Tiplerini Kontrol Edin — Orkestra her sütunu inceler ve hangi alan türü olması gerektiğini tahmin eder. Bu adımda tahminleri kontrol eder, gerekirse değiştirirsiniz (örneğin bir sütun yanlışlıkla metin olarak algılandıysa sayıya çevirebilirsiniz).
3. Alanları Yapılandır — Alan adlarını ve ayarlarını son haline getirirsiniz.

İşlem tamamlandığında Excel sütunlarınız tablo alanlarına dönüşmüş olur.

Yapay Zeka ile Oluşturma

"Yapay Zeka" yöntemini seçtiğinizde, bir metin kutusuna ne istediğinizi yazarsınız. Örneğin: "Bir müşteri geri bildirim formu oluştur. İsim, e-posta, hizmet puanı (1-5), yorumlar alanları olsun."

Yapay zeka bu açıklamadan; temel alanları (metin, e-posta, sayı, tarih), seçim alanlarını (açılır liste, radyo, onay kutusu), dosya yükleme alanlarını ve bunlara uygun etiket/açıklamaları otomatik üretebilir. Tablo oluşturulduktan sonra üzerinde dilediğiniz değişikliği yapabilirsiniz.

İpucu. Yapay zekaya ne kadar açık ve ayrıntılı anlatırsanız sonuç o kadar isabetli olur. Hangi alanların olacağını, türlerini ve varsa seçeneklerini belirtmek iyi sonuç verir.

Form Oluşturucu (Form Builder)

Yönetici bölümü.

Form Oluşturucu, tablonun yapısını tasarladığınız ekrandır. Burada tabloya alanlar ekler, sıralar, ayarlarını yapar ve tabloya bir başlık ile açıklama verirsiniz ("Tablo başlığını girin", "Tablo açıklamasını girin").

Ekranın bir tarafında Alan Paleti bulunur — eklenebilecek tüm alan türlerinin listesi. Bir alanı çalışma alanına sürükleyerek tabloya eklersiniz. Eklenen alanları sürükleyerek yeniden sıralayabilir, ayarlarını açabilir veya silebilirsiniz. Henüz hiç alan eklenmemişse "Henüz alan yok" bilgisi görünür.

Tasarımı bitirdiğinizde Kaydet düğmesiyle tabloyu kaydedersiniz. Kaydedilmemiş değişiklikler varken ekrandan çıkmaya çalışırsanız Orkestra sizi uyarır.

Dikkat. Hesaplama, ilişki gibi bazı gelişmiş alan ayarları, ancak tablo bir kez kaydedildikten sonra yapılabilir. Orkestra bu durumda "Lütfen önce tabloyu kaydedin" uyarısı verir.

Çok Adımlı Formlar

Bir tabloda çok sayıda alan varsa, veri girişini tek uzun bir form yerine birkaç adıma bölebilirsiniz. Form Adımlarını Yönet bölümünden adımlar oluşturur ve her alanı bir adıma atarsınız. Böylece kullanıcı veriyi parça parça, daha düzenli biçimde girer. Henüz adım oluşturulmadıysa "Henüz adım oluşturulmadı" bilgisi görünür.

Gelişmiş Düzen Editörü

Standart form düzeni alanları alt alta dizer. Daha özel bir yerleşim istiyorsanız Gelişmiş Düzen Editörü'nü kullanabilirsiniz. Bu editör, alanların ekranda nasıl konumlanacağını ve görüneceğini daha ayrıntılı denetlemenizi sağlar.

Alan Türleri — Genel Bakış

Yönetici bölümü.

Orkestra'da alanlar, Alan Paleti'nde dört grup halinde sunulur:

• Temel Alanlar — Metin, Metin Alanı, E-posta, Telefon, Sayı, Tarih
• Seçim Alanları — Açılır Liste, Onay Kutusu, Radyo Butonu
• Gelişmiş Alanlar — Dosya Yükleme, Çoklu Dosya, Satır ID, İlişki
• Hesaplama Alanları — Satır Matematiği, Sütun Matematiği, If-Then-Else, Özel Fonksiyon, Metin Şablonu

Sıradaki bölümlerde her alan türü tek tek anlatılmaktadır. Her alanın ne işe yaradığını, hangi durumlarda kullanılacağını ve ayarlarını bulabilirsiniz.

Temel Alanlar

Yönetici bölümü.

Metin (Tek Satır)

Tek satırlık kısa metinler için kullanılır. Ad, başlık, ürün adı, kısa açıklama gibi alanlar için uygundur.

Tipik kullanım: Müşteri Adı, Ürün Kodu, Sipariş Başlığı, Şehir.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer, karakter sınırı.

Metin Alanı (Çok Satır)

Birden fazla satırlık uzun metinler için kullanılır. Açıklama, not, yorum, mesaj gibi alanlar için uygundur. Kullanıcı veri girerken metin kutusu yüksekliği yazdıkça artar.

Tipik kullanım: Müşteri Notu, Açıklama, Yorum, Şikâyet İçeriği.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer.

İpucu. Tek satırlık adlar için Metin alanı, paragraf paragraf açıklamalar için Metin Alanı kullanın. Yanlış seçim, kullanıcı için sıkışık bir veri giriş deneyimine yol açar.

E-posta

E-posta adresleri için özel alandır. Orkestra, girilen değerin geçerli bir e-posta adresi biçiminde olup olmadığını otomatik denetler; geçersiz girişlerde uyarı verir.

Tipik kullanım: Müşteri E-posta, İletişim E-postası, Çalışan E-posta.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer.

İpucu. Aksiyon modülünün "Mail Gönder" adımıyla birlikte düşünün — bir tabloda E-posta alanı varsa, o tablodaki kayıtlardan otomatik e-posta gönderim akışları kurabilirsiniz (Bölüm 6).

Telefon

Telefon numaraları için özel alandır. Telefon numarası biçimine uygun veri girilmesini kolaylaştırır.

Tipik kullanım: Müşteri Telefonu, Acil Durum İletişim, Cep Numarası.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer.

Sayı

Sayısal değerler için kullanılır. Yalnızca sayı girilebilir; harf veya başka karakter kabul edilmez. Hesaplama alanlarının (Satır Matematiği, Sütun Matematiği) kaynak olarak kullandığı temel veri tipidir.

Tipik kullanım: Adet, Birim Fiyat, Stok Miktarı, Yaş, Puan.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer, en az/en çok değer, ondalık basamak sayısı.

Tarih

Tarih seçimi için kullanılır. Kullanıcı veri girerken bir takvim açılır ve tarihi seçer; elle yazma sorunlarını ortadan kaldırır.

Tipik kullanım: Doğum Tarihi, Sipariş Tarihi, Son Teslim Tarihi, İşe Başlama Tarihi.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer, tarih biçimi.

İpucu. Sayfa modülündeki Takvim bileşeni, bir tablodaki Tarih alanlarına dayanır. Bir tabloyu takvim üzerinde göstermek istiyorsanız, en az bir Tarih alanı olması gerekir (Bölüm 5).

Seçim Alanları

Yönetici bölümü.

Açılır Liste (Dropdown)

Kullanıcının önceden tanımlanmış seçenekler arasından birini seçtiği alandır. Liste tıklandığında açılır, kullanıcı seçimi yapar. Çok sayıda seçenek varken ekranda yer kaplamadan tek seçim almanın en uygun yoludur.

Tipik kullanım: Şehir, Müşteri Tipi, Sipariş Durumu (Beklemede / Onaylandı / Kargolandı), Kategori.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer ve en önemlisi seçenek listesi (kullanıcıya gösterilecek seçenekler).

Açılır Listede Bağımlılık Yönetimi

Açılır Liste alanının diğer alan türlerinde olmayan özel bir yeteneği vardır: Bağımlılık Yönetimi. Bu özellik sayesinde, bir açılır listenin seçeneklerini başka bir açılır listenin değerine göre değiştirebilirsiniz. Sonuç olarak kullanıcı, ilk listede ne seçtiyse ona uygun seçenekler ikinci listede görünür.

Klasik örnek: Bir adres formunda kullanıcı önce Ülke seçer, sonra Şehir açılır listesinde yalnızca o ülkeye ait şehirler görünür. Türkiye seçildiyse İstanbul, Ankara, İzmir vb.; Almanya seçildiyse Berlin, Münih vb. Şehir listesi, Ülke listesine bağımlıdır.

Önemli not. Bağımlılık Yönetimi yalnızca Açılır Liste alan türü için kullanılabilir ve yalnızca tabloda birden fazla açılır liste varsa ekranda görünür. Onay kutusu, radyo butonu veya başka alan türleri için bu özellik yoktur. Bir alanın diğer alan türlerine göre yalnızca görünüp görünmeyeceğini belirlemek istiyorsanız, bunun için Koşullu Görünürlük kullanılır — bu, bağımlılıktan farklı bir şeydir.

Bir açılır listenin ayar panelini açtığınızda, eğer koşul sağlanıyorsa Bağımlılık Yönetimi bölümü görünür. Henüz hiç bağımlılık eklemediyseniz "Bu alan başka alanlara bağımlı değil" bilgisi görünür. Yeni bir bağımlılık eklemek için, mevcut açılır liste alanlarından birini seçersiniz. Bir alana birden fazla bağımlılık da eklenebilir; örneğin "İlçe" alanı hem "Ülke"ye hem "Şehir"e bağımlı olabilir.

İki çalışma modu vardır:

Otomatik Mod. Orkestra, bağımlı alana göre seçenekleri kendisi filtreler. Bu mod, açılır listenin seçenekleri başka bir tablodan geliyorsa anlamlıdır. Sistem, bağımlı alanın değerine bakar ve veritabanından uygun seçenekleri kendiliğinden getirir. Sizin kural yazmanız gerekmez.

Manuel Mod. Bağımlı alandaki her bir değer için, alt listenin hangi seçenekleri göstereceğini siz tek tek belirlersiniz. Örneğin: "Ülke = Türkiye seçilirse Şehir listesinde şu şehirler görünsün; Ülke = Almanya seçilirse şunlar görünsün." Bu mod daha emek ister ama tam kontrol sağlar.

Her bağımlılığa farklı bir mod ve kural seti verebilirsiniz. Orkestra, döngüsel bir bağımlılık (A, B'ye bağımlı; B de A'ya bağımlı gibi) oluşturmaya çalıştığınızda sizi uyarır ve böyle bir yapı kurmanıza izin vermez.

İpucu. Bağımlılık genellikle aşağıdan yukarıya doğru daralan veriler için kullanılır: Ülke → Şehir → İlçe, Kategori → Alt Kategori → Ürün, Departman → Pozisyon gibi. Bağımlılık eklemeden önce, listeleriniz arasındaki "ana — alt" ilişkisinin net olduğundan emin olun.

Onay Kutusu (Checkbox)

İşaretlenip işaretlenmediğine göre değer alan alandır. İki temel kullanımı vardır:

Tek onay kutusu (evet/hayır): Kullanıcı kutuyu işaretler ya da boş bırakır. "Şartları kabul ediyorum", "Aktif", "E-bültene abone ol" gibi durumlar için.

Çoklu onay kutusu: Birden çok seçenek listelenir, kullanıcı birden fazla seçenek işaretleyebilir. Açılır Listeden farkı budur — açılır listede yalnızca bir seçim yapılır.

Tipik kullanım (tekil): "Vergi mükellefi mi?", "İndirim uygulansın mı?", "Otomatik yenile". Tipik kullanım (çoklu): İlgi Alanları, Ek Hizmetler, Etiketler.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer, çoklu seçim ise seçenek listesi.

Radyo Butonu

Önceden tanımlanmış seçenekler arasından yalnızca birini seçtirir. Açılır Liste ile aynı işi yapar; aradaki fark görünümdedir.

Açılır Liste vs. Radyo Butonu:

• Az sayıda (genellikle 2–5) seçenek varsa, kullanıcının hepsini bir bakışta görmesi avantaj sağlar → Radyo Butonu.
• Çok sayıda seçenek varsa, ekranda yer kaplamasın diye → Açılır Liste.

Tipik kullanım: Cinsiyet, Ödeme Yöntemi (Nakit/Kart/Havale), Memnuniyet (Az / Orta / Çok), Üyelik Tipi.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, varsayılan değer, seçenek listesi.

Gelişmiş Alanlar

Yönetici bölümü.

Dosya Yükleme

Tek bir dosya eklemek için kullanılır. Kullanıcı veri girerken sürükle-bırak yaparak veya tıklayıp dosya seçerek yükleme yapar.

Tipik kullanım: Kimlik Fotokopisi, Sözleşme, Profil Fotoğrafı, Ürün Görseli.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, izin verilen dosya türleri (örneğin yalnızca PDF, yalnızca görsel), en büyük dosya boyutu.

Çoklu Dosya

Birden fazla dosyanın eklenebildiği alandır. Tek bir Dosya Yükleme alanı yerine, ürün galerisi, sözleşme ekleri, fatura görselleri gibi çoklu yükleme gereken durumlarda kullanılır.

Tipik kullanım: Ürün Galerisi, Sözleşme Ekleri, Etkinlik Fotoğrafları.

Ayarları: Alan adı, açıklama, zorunlu mu, izin verilen dosya türleri, en büyük dosya boyutu, en çok kaç dosya eklenebileceği.

Satır ID (Otomatik ID)

Her yeni kayda otomatik bir kimlik numarası atar. Bu numara kullanıcı tarafından girilmez; Orkestra, kaydı kaydederken kendisi üretir.

İki çalışma modu vardır:

Sıralı. Kayıtlara 1, 2, 3… şeklinde artan numaralar verilir. Başlangıç sayısını (örneğin 1000'den başlasın) ve basamak sayısını ayarlayabilirsiniz. Ön ek de tanımlanabilir: "SP-" ön ekiyle SP-001, SP-002 gibi.

Tarih Bazlı. Numaralar tarih bilgisi içerir. Yıl, ay, gün ile birleştirilmiş kimlikler üretilir (örneğin 2026-0001, FT2026010001 gibi). Yıl içinde sayaç sıfırlanacak şekilde de kurulabilir.

Ayar ekranında, oluşacak kimliğin nasıl görüneceğine dair canlı bir Önizleme bulunur; ayarları değiştirdikçe örnek değişir.

Tipik kullanım: Sipariş Numarası, Fatura No, Servis Talep No, Kayıt No.

İpucu. Satır ID, "her kayıt için benzersiz, takip edilebilir bir numara" gereken her yerde işinize yarar. Aksiyon modülündeki bildirim ve e-posta adımlarında bu kimliği metnin içine yerleştirebilirsiniz: "FT-2026-0042 numaralı faturanız hazır."

İlişki Alanı

Bu alanı başka bir tabloya bağlar. Bir kaydı, başka bir tablodaki belirli bir kayda ya da kayıtlara referans verecek şekilde işaretler.

Klasik örnek: "Siparişler" tablosundaki her sipariş bir müşteriye aittir. Sipariş kaydındaki "Müşteri" alanını, "Müşteriler" tablosuna bağlanan bir İlişki alanı olarak tanımlarsanız; sipariş eklenirken kullanıcı, mevcut müşteriler arasından seçim yapar. Müşteri bilgisi sipariş kaydına yazılmaz; sadece bir bağlantı kurulur. Müşterinin adı, e-postası gibi bilgileri görmek için ilişkili tabloya bakılır.

Ayar ekranında belirlenenler:

• Hedef Tablo — Hangi tabloya bağlanacak. Önce hedef tabloyu seçersiniz.
• Eşleşme Alanı — Hedef tablodaki hangi alana göre eşleşeceği. Genellikle Satır ID veya benzersiz bir alan seçilir.
• Görüntülenecek Alanlar — Bağlandığı kayıttan hangi bilgilerin görüneceği. Bir müşteriye bağlandığında, yalnızca müşterinin adı mı, yoksa adı + telefonu mu görünsün? Birden fazla alan seçebilirsiniz.
• Birden Fazla Sonuç — Bağlantı tek bir kayda mı, yoksa birden fazla kayda mı kurulacak. Bir sipariş yalnızca bir müşteriye aittir (tek bağlantı), ama bir projeye birden fazla çalışan atanabilir (çoklu bağlantı).

Tipik kullanım: Sipariş → Müşteri, Ürün → Kategori, Görev → Atanan Kişi, Fatura → Şirket.

İpucu. İlişki Alanı, verinizi tekrar yazmadan farklı tablolar arasında bağ kurmanın yoludur. Müşteri adresini her siparişe ayrı ayrı yazmak yerine, "Müşteriler" tablosunda tutar; siparişlerden o tabloya bağlanırsınız. Müşterinin adresi değişirse tek yerde günceller, tüm siparişlerde güncellenmiş olur.

Hesaplama Alanları

Yönetici bölümü.

Hesaplama alanları, kullanıcı tarafından doldurulmaz. Diğer alanlardaki değerlere bakarak değerlerini Orkestra kendisi üretir. Kullanıcı veri girdikçe veya kayıt güncellendikçe sonuçlar otomatik tazelenir.

Satır Matematiği (Hesaplama Alanı)

Aynı satırdaki sayısal alanlar üzerinde hesaplama yapar. Kullanıcı bir satıra veri girerken bu alan kendiliğinden dolar.

Klasik örnek: Bir sipariş satırında "Birim Fiyat" ve "Adet" sayı alanları vardır. "Tutar" alanını Satır Matematiği olarak tanımlar, "Birim Fiyat × Adet" şeklinde ayarlarsınız. Kullanıcı adet değiştirdikçe tutar otomatik hesaplanır.

Ayar ekranı:

• İşlem Türü — Toplama, çıkarma, çarpma, bölme, en büyük (max), en küçük (min).
• Alanları Ekle — Hesaplamaya katılacak sayısal alanları seçersiniz; sıralarını sürükleyerek değiştirebilirsiniz.
• Manuel Formül — Standart işlem türlerinin yetmediği durumlarda, kendi formülünüzü yazabilirsiniz.
• Sayı Formatlama — Sonuç nasıl gösterilsin: kaç ondalık basamak (Küsürat), bir ön ek (örneğin "₺") veya son ek (örneğin "TL", "%", "kg") eklenecek mi.

Tipik kullanım: Tutar (= fiyat × adet), Yaş (= bugün − doğum tarihi), KDV Dahil Tutar, Net Kar (= gelir − gider).

Sütun Matematiği (Sütun Hesaplama)

Bir sütunun tüm satırlarındaki değerler üzerinde hesaplama yapar. Tek bir kaydın değil, tüm tablonun özetini üretir.

Klasik örnek: Tüm siparişlerin "Tutar" sütununu toplayıp "Toplam Ciro" olarak gösterme. Veya tüm kayıtların "Puan" sütununun ortalamasını "Ortalama Puan" olarak görme.

Ayar ekranı:

• Hedef Sütun — Hangi sütun üzerinde işlem yapılacak. Yalnızca sayısal alanlar seçilebilir; tabloda sayısal alan yoksa "Sayısal alan yok" bilgisi görünür.
• İşlem Türü — Toplam (sum), Ortalama (average), En Büyük (max), En Küçük (min), Sayma (count).
• Manuel Formül, Sayı Formatlama — Satır Matematiği'ndekiyle aynı mantıkta.

Tipik kullanım: Toplam Ciro, Ortalama Müşteri Puanı, En Yüksek Sipariş Tutarı, Toplam Kayıt Sayısı.

Satır vs. Sütun farkı. Satır Matematiği bir satırın kendi içindeki değerlerle hesaplar — her kayıt için ayrı bir sonuç üretir. Sütun Matematiği ise tablonun tamamına bakar — tek bir özet sonuç üretir.

If-Then-Else (Koşullu Alan)

Bir koşula göre değer üretir. "Eğer şu ise bunu yaz, değilse şunu yaz" mantığıyla çalışır.

Klasik örnek: "Müşteri Tipi" alanı. Eğer sipariş tutarı 10.000 TL'den büyükse "Premium", değilse "Standart" yazar.

Ayar ekranı:

• Kaynak Alan — Hangi alanın değerine bakılacak. "Alan" modunda mevcut bir alan seçilir; "Manuel" modunda doğrudan bir değer karşılaştırılır.
• Operatör — Karşılaştırma türü: eşittir, eşit değildir, büyüktür, küçüktür, içerir, ile başlar, ile biter.
• Değer — Karşılaştırılacak değer.
• Sonuç — Koşul sağlanırsa hangi değerin yazılacağı.
• Varsayılan Değer — Koşul sağlanmazsa hangi değerin yazılacağı.

Birden fazla koşul eklenebilir; sırayla denenir, ilk sağlanan koşulun sonucu yazılır. Hiçbiri sağlanmazsa varsayılan değer kullanılır.

Tipik kullanım: Müşteri Segmenti, Stok Durumu (var/yok/kritik), Risk Seviyesi, Geçti/Kaldı.

Özel Fonksiyon

İleri düzey kullanıcılar için tasarlanmıştır. Standart işlem türlerinin yetmediği durumlarda, kendi yazdığınız JavaScript kodu ile değer üretir.

Ayar ekranı:

• Kaynak Alan — Fonksiyonun girdi olarak kullanacağı alan(lar).
• JavaScript Kodu — Çalıştırılacak özel kod.
• Sonuç Türü — Üretilecek değerin türü: Metin, Sayı veya Tarih.

Tipik kullanım: Karmaşık iş kuralı, standart işlem türleriyle ifade edilemeyen özel bir hesaplama, dış mantık.

Dikkat. Özel Fonksiyon esnek ama dikkat ister. Yanlış yazılmış bir fonksiyon kayıtların bu alanını boş bırakabilir veya hata gösterebilir. Tablo dolmadan önce birkaç örnek kayıtla test etmek iyi olur.

Metin Şablonu

Diğer alanların değerlerini, önceden hazırladığınız bir metin kalıbının içine yerleştirir. Sonuç, birleşik bir metin olur.

Klasik örnek: "Tam Ad" alanı. Şablon olarak {Ad} {Soyad} yazarsınız; sonuç "Ahmet Yılmaz" olur. Veya bir karşılama mesajı: "Sayın {Ad}, {Sehir} şubemize hoş geldiniz!"

Ayar ekranı:

• Şablon — Metin kalıbı. Diğer alanları {AlanAdi} biçiminde yerleştirirsiniz. Kalıba örnek olarak "Merhaba {Ad} {Soyad}!" yazılı bir yer tutucu vardır.
• Alanlar — Kalıpta hangi alanların kullanılabileceği yan tarafta listelenir.

Tipik kullanım: Tam Ad (ad+soyad), Tam Adres (sokak+şehir+ülke), Otomatik Konu Satırı, Birleşik Etiketler.

Tüm Alanlar İçin Geçerli Ayarlar

Yönetici bölümü.

Bazı ayarlar belirli bir alan türüne özgü değildir; her alan türü için yapılabilir.

Koşullu Görünürlük

Bir alanın yalnızca belirli koşullar sağlandığında ekranda görünmesini sağlar. Koşul sağlanmıyorsa alan kullanıcıya hiç gösterilmez.

Klasik örnek: Formda "Fatura İstiyor musunuz?" diye bir Onay Kutusu vardır. "Vergi Numarası", "Fatura Adresi", "Şirket Adı" alanları yalnızca bu kutu işaretlendiğinde görünmelidir. Bu üç alanın her birine, "Fatura İstiyor musunuz? = İşaretli" koşulu eklenir; aksi halde görünmezler.

Ayar ekranı: Hangi alanın değerine bakılacak, hangi operatörle karşılaştırılacak ve hangi değerle eşleşince görüneceği tanımlanır. Birden fazla koşul eklenebilir ve bunların tümünün (VE) ya da herhangi birinin (VEYA) sağlanması istenebilir.

Önemli not. Koşullu Görünürlük her alan türü için kullanılabilir — Açılır Liste, Onay Kutusu, Metin, Sayı, Tarih, hepsi için. Tabloda en az iki alan varsa, ayar paneli açıldığında "Koşullu Görünürlük" bölümünü görürsünüz. Bu özellik, sadece açılır listelere özel olan Bağımlılık Yönetimi'nden farklıdır:

• Koşullu Görünürlük alanın görünüp görünmemesini ayarlar (her alan türü).
• Bağımlılık Yönetimi açılır listenin seçeneklerinin başka bir açılır listeye göre değişmesini ayarlar (yalnızca açılır liste).

Standart Alan Ayarları

Türü ne olursa olsun her alanda tanımlanabilen ortak ayarlar:

• Alan Adı — Form üzerinde alanın etiketi.
• Açıklama — Etiketin altında, kullanıcıya rehberlik eden küçük yardım metni.
• Yer Tutucu (Placeholder) — Alan boşken kutunun içinde görünen örnek metin.
• Zorunlu mu — Doldurulmadan kayıt edilemez mi.
• Varsayılan Değer — Form ilk açıldığında alanın taşıyacağı değer.

Veriyi Görüntüleme ve İçerik Görünümü

Tablonun yapısı tasarlandıktan sonra sıra veriyi görüntülemeye ve girmeye gelir. Tablonun İçerik Görünümü, o tabloya girilmiş tüm kayıtları satır satır gösterir.

Bu ekranda kayıtlar arasında arama yapabilir ("Ara..."), sayfa başına kaç kayıt gösterileceğini ayarlayabilir ve kayıtları inceleyebilirsiniz. Hangi kullanıcının hangi kaydı girdiği de görüntülenebilir.

Dikkat. İçerik görünümü yetkiye tabidir. Bir kullanıcının görmeye yetkisi olmayan bir tablonun içeriğine erişmeye çalışması durumunda "Erişim Reddedildi — Bu sayfaya erişim yetkiniz bulunmuyor" uyarısı görüntülenir. Yetki ayarları Tablo İzinleri bölümünde ve Bölüm 9'da anlatılmaktadır.

Veri Girme ve İçe Aktarma

Form Doldurarak Veri Girme

Tüm kullanıcılar.

Tek tek kayıt eklemenin yolu, tablonun formunu doldurmaktır. Form, yöneticinin Form Oluşturucu'da tasarladığı alanları gösterir; siz de bu alanları doldurup kaydedersiniz. Çok adımlı bir form ise adımları sırayla tamamlarsınız. Koşullu görünürlük tanımlı alanlar yalnızca koşulları sağlandığında karşınıza çıkar; hesaplama alanları siz veri girdikçe otomatik dolar. Açılır listeler bağımlılık tanımlıysa, üstteki listede ne seçtiyseniz ona uygun seçenekler alttaki listede görünür.

Toplu Veri İçe Aktarma

Yönetici bölümü.

Çok sayıda kaydı tek tek girmek yerine, bir Excel veya CSV dosyasından toplu olarak içe aktarabilirsiniz. İçe aktarma sihirbazı şu adımlardan geçer:

1. Dosya Yükle — Excel veya CSV dosyanızı seçersiniz.
2. Sütun Eşleştirme — Dosyadaki sütunları tablodaki alanlarla eşleştirirsiniz. Hangi Excel sütununun hangi alana karşılık geldiğini belirlersiniz.
3. Veri Manipülasyonu — İçe aktarmadan önce veriyi düzenlemenizi sağlayan adımdır (aşağıda ayrıntısı var). İsteğe bağlıdır.
4. Veri Önizlemesi — İçe aktarılacak verinin son halini, kaç satırın ekleneceğini/güncelleneceğini önizlersiniz.
5. Veri İçe Aktar — Onayladığınızda veriler tabloya yüklenir.

Veri Manipülasyonu adımında kullanabileceğiniz araçlar:

• İçe Aktarma Modu — Verinin nasıl ekleneceği. "Ekleme Modu" yeni kayıt olarak ekler; tarih aralığına göre değiştirme gibi seçenekler de vardır.
• Tarih Formatı Dönüşümü — Excel'deki tarih biçimini Orkestra'nın beklediği biçime çevirir. Dönüşümü uygulamadan önizleyebilirsiniz.
• Bul ve Değiştir — İçe aktarılan veride toplu metin değişimi yapar. Büyük/küçük harf duyarlı çalıştırılabilir.
• Dönüşüm Kuralları — Veriye uygulanacak ek düzenleme kuralları tanımlamanızı sağlar.

İpucu. Büyük veri setlerinde içe aktarma işlemi biraz zaman alabilir; Orkestra "Veriler İşleniyor..." bilgisiyle ilerlemeyi gösterir. İşlem bitince kaç satırın başarıyla aktarıldığı, kaç satırın güncellendiği veya başarısız olduğu özetlenir.

Tablo İzinleri

Yönetici bölümü.

Her tablonun, hangi rolün o tabloyla ne yapabileceğini belirleyen izin ayarları vardır. Bir rolün tabloyu görüp göremeyeceği, kayıt ekleyip ekleyemeyeceği, var olan kayıtları düzenleyip silebileceği ayrı ayrı belirlenebilir.

Bu sayede, örneğin "Satış" rolündeki kullanıcılar "Müşteriler" tablosuna kayıt ekleyebilirken, "Depo" rolündeki kullanıcılar aynı tabloyu yalnızca görüntüleyebilir. İzinler tanımlanmadığında kullanıcılar tabloya erişemez.

Rollerin nasıl oluşturulduğu ve yönetildiği Bölüm 9'da ayrıntılı anlatılmaktadır.